Dự án sông Đồng Nai : Ngăn cản dòng chảy thoát lũ là nguy hiểm


Dự án sông Đồng Nai không chỉ riêng của tỉnh Đồng Nai mà còn ảnh hưởng nhiều địa phương khác theo lời ông Đỗ Đức Dũng, phó viện trưởng Viện qui hoạch thủy lợi miền Nam.Sông Đồng Nai ngoài nhiệm vụ cung cấp nước cho công nghiệp, giao thông đường thủy , sinh hoạt mà còn đảm nhận nhiệm vụ quan trọng khác đó la thoát lũ.
 Theo tính toán lưu lượng thoát lũ trên hệ thống sông này rất lớn, với khoảng 18.000 - 20.000 m3/giây, nếu có bất kỳ tác động nào làm ảnh hưởng đến dòng chảy thì phải nghiên cứu kỹ lưỡng. Đoạn sông đang có dự án bị cong và kèm theo xói lở bờ. Nếu việc can thiệp tác động mà có thể ngăn chặn được hiện tượng xói lở nhưng không ảnh hưởng đến lưu lượng thoát lũ thì có lẽ không có gì phải bàn cãi, đó là việc phải làm, đáng làm. Nhưng cũng phải đặt ra tình huống ngược lại, hành động can thiệp đến dòng chảy có thể làm thay đổi đến chức năng truyền tải thoát lũ, cản trở dòng chảy là rất nguy hiểm, chắc chắn sẽ gây ngập lụt hoặc phát sinh thêm các điểm sạt lở trong hệ thống. Còn mức độ cụ thể ra sao thì cần phải có nghiên cứu thực tế và có tính toán cụ thể hơn.

Người dân chưa được tôn trọng

Luật sư Trần Cao Đại Kỳ Quân, Trưởng văn phòng luật sư Tri Ân (Đoàn luật sư tỉnh Đồng Nai), nhận định: “Việc tỉnh có một dự án giúp nâng cao cơ sở hạ tầng, chỉnh trang đô thị là điều tốt. Lúc lập dự án và được cấp phép thì chắc chắn chủ đầu tư đã có đánh giá tác động môi trường. Về mặt khoa học, dự án có làm thay đổi dòng chảy, sạt lở... như thế nào, tôi không phải cơ quan chuyên môn nên không thể đánh giá. Song tôi thấy việc ảnh hưởng đến dân cư ven sông là rất lớn. Cần phải xem lại chủ đầu tư đã làm đến nơi, đến chốn hay chưa, hay là chỉ quan tâm đến lợi ích của mình”.

Th.S Lê Tuấn Đạt - Trưởng khoa Ngoại ngữ, Trường ĐH Đồng Nai, thì cho biết ông không thể hình dung sẽ thế nào nếu Cù lao Phố biến mất. Th.S Đạt nói: “Là một người dân của TP.Biên Hòa yêu mến nơi mình sinh sống, tôi rất ngạc nhiên khi biết tin đoạn sông này đang bị lấn. Tôi, cũng như nhiều người dân quan tâm đến vấn đề này, đã ra bờ sông xem thử, và những gì tôi thấy đã gợi nên những cảm giác khó tả và khó chịu.

Mấy chục năm trước đây, gần khúc sông này non một cây số, có một cù lao nhỏ có người sinh sống hẳn hoi, gọi là Cồn Gáo. Việc xây dựng cầu Đồng Nai những năm xưa ấy đã khiến cho cái cù lao nhỏ này biến mất không để lại dấu vết. Việc lấn sông lần này có quy mô lớn hơn việc xây cầu năm xưa rất nhiều lần”.

Đụng vào những giá trị linh thiêng

Nhà báo Mai Quốc Ấn, ngụ TP.Biên Hòa, đã thốt lên như vậy. Ông Ấn nói: “Khi biết tin Công ty Toàn Thịnh Phát định thực hiện dự án lấn sông Đồng Nai cách đây mấy năm, tôi đã khá lo lắng. Cách họ làm có thể được khoác bằng nhiều mỹ từ nhưng tôi coi đó là dự án không chỉ xâm hại các giá trị văn hóa mà còn đụng đến những điều linh thiêng của lịch sử, con người và của dòng sông”.

Ông Ấn nói thêm: “Biên Hòa là vùng đất tứ linh, là trung tâm của vùng Đồng Nai xưa, bao gồm cả Đồng Nai thượng (cao nguyên Lâm Viên) và Đồng Nai hạ (gần như cả khu vực Đông Nam bộ bây giờ). Như đa phần các trung tâm tâm linh, văn hóa, thương mại khác trên thế giới được hình thành từ các dòng sông, đất Biên Hòa trở nên linh thiêng, bồi đắp thêm các giá trị văn hóa, thành điểm giao thương tấp nập hơn 300 năm nay là nhờ dòng sông Đồng Nai. Những ngôi chùa, mái đình, bãi chợ, nhà dân, cây cối... bên bờ sông là chứng nhân lịch sử cho các giá trị ấy.

Cho đến thời điểm này Công ty Toàn Thịnh Phát cũng như chính quyền tỉnh Đồng Nai chưa hề công bố các nghiên cứu về việc những di sản văn hóa bên bờ sông có thể bị tác động bởi thi công. Chưa kể phía bờ bên kia sông Đồng Nai có thể sẽ bị xói mòn vì dòng chảy bị thay đổi.

Nhà báo Ấn kể thêm: “Tôi từng gặp ông Huỳnh Phú Kiệt, Chủ tịch HĐQT Công ty Toàn Thịnh Phát, và nghe ông này nói về dự án lấn sông Đồng Nai. Khi được hỏi rằng công ty đã khảo sát ý kiến các hộ dân ở khu vực ảnh hưởng trực tiếp bởi dự án hay chưa thì ông Kiệt trả lời tôi rằng đã thực hiện và nhận được ý kiến ủng hộ của nhiều người dân. Chỉ bằng vài cuộc điện thoại, mấy câu hỏi bâng quơ, 1 hoặc 2 lần ghé xuống thăm người quen là tôi xác định được chủ đầu tư dự án chưa hề cung cấp thông tin một cách chính xác trung thực cho người dân bị ảnh hưởng bởi dự án”.

Bộ TN-MT yêu cầu tỉnh Đồng Nai báo cáo việc lấp sông VRN sẽ phản biện

Chiều 19.3, ông Bùi Cách Tuyến, Thứ trưởng Bộ TN-MT, cho biết bộ này đã yêu cầu Sở TN-MT tỉnh Đồng Nai báo cáo tất cả các thông tin liên quan đến dự án xây dựng khu đô thị ven sông Đồng Nai. Thứ trưởng Tuyến nói rằng, ông đã yêu cầu Giám đốc Sở TN-MT tỉnh Đồng Nai gửi báo cáo qua email ngay trong ngày 19.3. Chiều tối cùng ngày, ông Tuyến cho biết ông đã nhận được báo cáo, hồ sơ của dự án.

* TS Vũ Ngọc Long, Viện trưởng Viện Sinh thái học miền Nam - đại diện khu vực phía nam của Mạng lưới sông ngòi VN (VRN), cho biết: “Chúng tôi đang có báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) của dự án lấp sông Đồng Nai trong tay. Ngay trong ngày 19.3, VRN chuyển bản ĐTM này đến các nhà khoa học có quan tâm trong và ngoài mạng lưới của VRN để họ đọc và đánh giá góp ý về ĐTM này. Một dòng sông nếu chỉ bị lấn ra 5 m thôi thì đã làm thay đổi dòng chảy của nó rồi. Dự kiến vào đầu tháng 4 tới, thông qua một đơn vị khoa học, VRN sẽ tổ chức một cuộc họp có sự tham gia của các nhà khoa học và những người có quan tâm để lắng nghe ý kiến của các bên góp ý cho ĐTM của dự án này. Mục đích của cuộc họp là giúp cho tỉnh Đồng Nai cũng như người dân có cái nhìn tổng quan và thấu đáo hơn về dự án.

Dự án cải tạo cảnh quan và phát triển đô thị ven sông Đồng Nai, quy mô 8,4 ha do Công ty cổ phần ĐT - KT - XD Toàn Thịnh Phát làm chủ đầu tư. Cơ quan tư vấn là Viện Môi trường và tài nguyên (Đại học Quốc gia TP.HCM) - đơn vị tham gia lập báo cáo đánh giá tác động môi trường cho dự án thủy điện Đồng Nai 6 và 6A.

Những khu đô thị bốc mùi của Hà Nội sẽ được thanh tra, kiểm tra

Trước hiện trạng quá đỗi ô nhiễm của thủ đô Hà Nội và thực trạng xả nước thải không qua xử lý ra môi trường - Trung tâm văn hóa của Việt Nam , phó tổng cục trưởng cục Môi trường ông Hoàng Dương Tùng cho biết sẽ có kế hoạch thanh tra, kiểm tra các khu đô thị vi phạm.


Hệ thống xử lý nước thải tập trung quanh khu đô thị Ciputra chưa được xây dựng


Thưa ông, mới đây báo Tiền Phong có phản ánh thực tế xả thải không qua xử lý của nhiều khu đô thị ở Hà Nội như Ciputra, khu đô thị Mỹ Đình - Mễ Trì, khu đô thị Văn Khê, Bộ Tài nguyên và Môi trường có nắm bắt được thực trạng trên?

Nước thải ở các thành phố là vấn đề nan giải nhiều năm nay. Chúng tôi có chỉ ra trong báo cáo môi trường quốc gia về lưu vực sông. Nhiều lưu vực sông bị ô nhiễm nặng, 60-70% là do nước thải sinh hoạt gây nên.

Theo quy định, khi chuẩn bị báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) cho dự án khu đô thị, chủ đầu tư phải xây dựng các phương án xử lý nước thải, đáp ứng các yêu cầu về tiêu chuẩn, quy chuẩn do Bộ Tài nguyên và Môi trường (TNMT) ban hành, trong đó có việc xây dựng khu xử lý nước thải tập trung. Được biết có nhiều khu đô thị chưa xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung hoặc có xây dựng nhưng vận hành không đầy đủ. Nước thải ra môi trường không đảm bảo các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Chúng tôi đã gióng lên hồi chuông báo động về việc này, cũng có văn bản gửi đến các địa phương nhắc nhở. Năm nay sẽ lập kế hoạch thanh tra, kiểm tra.


Chúng tôi đã gióng lên hồi chuông báo động về việc này, cũng có văn bản gửi đến các địa phương nhắc nhở. Năm nay sẽ lập kế hoạch thanh tra, kiểm tra.

Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường Hoàng Dương Tùng Ngoài ra, theo quy định, hằng năm chủ đầu tư phải gửi báo cáo giám sát môi trường. Nhiều đơn vị đã làm tốt nhưng nhiều đơn vị chưa làm. Có đơn vị làm rồi nhưng chất lượng báo cáo chưa tốt nên chưa phản ánh trung thực bức tranh môi trường nước thải khu đô thị. Thống kê cụ thể về khu đô thị có hệ thống xử lý nước thải, khu đô thị chưa có hay có mà không hoạt động đang được cập nhật.

Theo ông đâu là nguyên nhân khiến cho các chủ đầu tư vi phạm? Có ý kiến cho rằng hiện nay mức xử phạt quá thấp. Ví dụ khu đô thị Ciputra, chủ đầu tư chấp nhận chịu phạt mỗi năm chưa đến 50 triệu đồng thay vì xây dựng hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt và sản xuât tốn kém. Trong trường hợp chủ đầu tư nhiều lần vi phạm, có cơ chế xử phạt mạnh tay hơn không?

Việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường, theo Nghị định 179 năm 2013 thì mức phạt khá cao (cao nhất với tổ chức là 2 tỷ đồng, với cá nhân là một tỷ đồng). Ngoài ra có những biện pháp bổ sung. Tuy nhiên, hiện nay Nghị định 179 đang được sửa đổi cho phù hợp với Luật Bảo vệ Môi trường (có hiệu lực 1/1/2015). Trong đó sẽ bổ sung nhiều quy định cương quyết và rõ ràng hơn như vi phạm nhiều lần sẽ bị đóng cửa, ràng buộc trách nhiệm
cá nhân.

Vậy trước mắt việc xử lý các khu đô thị xả thải không qua xử lý mà Tiền Phong nêu phải thực hiện như thế nào?

Thứ nhất, Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội phải thanh tra, giám sát việc thực hiện báo cáo đánh giá tác động môi trường và cam kết, kế hoạch bảo vệ môi trường của các chủ đầu tư đến đâu. Tùy trên tình hình thực tế mà đưa ra giải pháp, có thể có chế tài buộc họ phải xây hệ thống xử lý nước thải, đưa ra thời gian hạn định phải hoàn thành. Nói chung, phải nắm bắt thông tin rất cụ thể.
Ông Hoàng Dương Tùng, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường.

Bộ Xây dựng quản lý nước thải đô thị

Theo ông, việc để xảy ra tình trạng nhiều khu đô thị ở Hà Nội xả thải trực tiếp ra môi trường trách nhiệm thuộc về ai. Bộ Tài nguyên và Môi trường với vai trò là cơ quan quản lý thống nhất về môi trường có giải pháp gì để hạn chế tình trạng trên?

Theo quy định của Nghị định 80 về thoát nước và xử lý nước thải ban hành 6/8/2014 thì trách nhiệm thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về thoát nước và xử lý nước thải đô thị thuộc Bộ Xây dựng. Hiện nay, nước thải các khu đô thị mới đa phần là nước thải phi tập trung. Nghị định 80 cũng quy định Bộ Xây dựng hướng dẫn quản lý xử lý nước thải phi tập trung. Như vậy việc quản lý nước thải đô thị giao rất nhiều trách nhiệm quản lý cho ngành xây dựng.

Ngành TNMT có trách nhiệm phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường , xem xét cam kết kế hoạch bảo vệ môi trường. Với các khu đô thị từ 5-200ha sẽ do Sở Tài nguyên và Môi trường phê duyệt, dự án trên 200ha do Bộ Tài nguyên và Môi trường. Hiện nay, hầu hết các dự án khu đô thị mới đều do địa phương phê duyệt. Theo quy định đơn vị nào phê duyệt, đơn vị ấy phải thực hiện giám sát. Với các khu đô thị xả thải thẳng mà Tiền Phongnêu, việc phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường  do Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội
thực hiện.

Liên quan đến các dự án cụ thể mà Tiền Phong nêu thì trách nhiệm trước hết thuộc về chủ đầu tư và đơn vị giám sát thi công. Tiếp đó là cơ quan được giao thanh tra, kiểm tra, giám sát.

Về phía Bộ Tài nguyên và Môi trường, năm nay sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra việc thực hiện báo cáo đánh giá tác động môi trường  và cam kết bảo vệ môi trường các khu đô thị. Các cơ quan quản lý Nhà nước cũng xúc tiến hoàn thiện các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ Môi trường để tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, vững chắc cho các đơn vị thực thi việc bảo vệ môi trường nói chung trong đó có việc bảo vệ nguồn nước.

Bãi rác ở Kiên Giang gây ô nhiễm nặng

Một bãi rác lộ thiên gây ô nhiễm trầm trọng trong phạm vi rộng ở khu phố Quang Mẫn, thị trấn Giồng Riềng , huyện Kiên Giang .





Hàng trăm mét bán kính bị ô nhiễm bởi bãi rác lộ thiên



Bãi rác lộ thiên lớn nhất tại thị trấn Giồng Riềng, huyện Giồng Riềng, Kiên Giang gây ô nhiễm trầm trọng với bán kính hàng trăm mét ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống và sinh hoạt nơi đây.

Bên trong bãi rác này là hàng chục tấn rác thải được xe ủi vun thành từng đống cao chạy dài hàng chục mét. Mùa nắng mức độ ô nhiễm còn đỡ, vào mùa mưa ngoài chuyện bốc mùi hôi thối, nước thải từ rác còn tràn xuống các kênh xung quanh gây ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt của bà con.


Bà Phạm Thị Ba (78 tuổi, ngụ thị trấn Giồng Riềng) cho hay gần 15 năm nay gia đình bà và nhiều hộ dân khác phải sống trong tình trạng ô nhiễm nặng nề. Gần như quanh năm bà con ở đây phải chịu đựng núi rác bốc mùi hôi thối, ruồi nhặng nhiều vô kể, phải ăn cơm trong mùng.


“Những lúc xe vào đổ rác tôi trùm mền kín người cũng không hết hôi. Nước từ bãi rác còn chảy tràn xuống dòng kênh mà bà con lấy nước sinh hoạt khiến cả người lớn và trẻ em sống ở đây thường mắc bệnh tiêu chảy và viêm mũi” - bà Ba kể.


Ông Lý Thành Giỏi - chủ tịch UBND huyện Giồng Riềng - thừa nhận chính quyền biết bà con sống gần bãi rác rất bức xúc, nhưng huyện cũng đã nhiều lần kiến nghị với tỉnh xin kinh phí xử lý  rác thải mà chưa có kết quả.




“UBND tỉnh đã quy hoạch bãi rác khác tại xã Long Thạnh, huyện Giồng Riềng để phục vụ cho cả ba huyện Giồng Riềng, Châu Thành và Gò Quao nhưng chưa có nhà đầu tư. Vì vậy địa phương không thể di dời mấy chục hộ dân sống xung quanh bãi rác. Trước mắt, mỗi lần bà con phản ảnh hôi thối thì UBND huyện chỉ đạo cơ quan chức năng cho đổ rác sâu vào bên trong, phun hóa chất khử mùi. Nhưng giải pháp này chỉ là tạm thời và cũng không giảm mùi hôi được bao nhiêu” - ông Giỏi nói.

Biển đất nước thành bãi rác quốc tê đó là điều người dân Việt Nam nên làm ?

Hiện nay đang có tình trạng các container chứa rác nhập khẩu từ nước ngoài , nhiều doanh nghiệp vì hám lợi mà chấp nhận nhập khẩu, vô tình biến đất nước mình sinh ra thành bãi rác quốc tế . Nhà nước cần phải có chế tài , luật pháp để nghiêm trị các trường hợp này.

Theo Cục Hàng hải Việt Nam, tại các cảng biển cả nước, đặc biệt tại Hải Phòng, Sài Gòn, Đà Nẵng, Quảng Ninh, hiện đang tồn đọng gần 10.000 container, phần nhiều là vô chủ và 90% số container này chứa phế liệu - có thể nói gọn là rác thải nhập về từ nước khác.







Đáng lo ngại, số rác thải này rất độc hại, khó phân hủy, có loại 50 năm sau mới phân hủy hoặc rất tốn kém mới xây dựng được hệ thống xử lý các chất thải như phế thải đồ điện (thủy tinh, bóng đèn, dây điện, ắc quy, đồ nhựa…), phế thải điện tử (bàn phím, máy tính, linh kiện máy tính, đồ nhựa), máy móc, đồ gia dụng...


Điển hình, ở cảng Hải Phòng hiện có 5.000 container vô chủ, trong đó trên 1.000 container từ 20 đến 40 tấn chứa rác thải để đã chục năm nhưng không có chủ hàng đến nhận cũng không có cơ quan nào tiếp nhận xử lý những chất thải này, nhiều container đã gỉ mục trơ cả hàng bên trong. Mỗi khi trời mưa, rác ngấm nước chảy ra bãi chứa thành vũng. Ngày nắng, hơi a xít, đồ nhựa, mực in… bốc lên nồng nặc.


Nguyên nhân của tình trạng trên là doanh nghiệp hám lợi, mua phế liệu giá rẻ dưới dạng tạm nhập tái xuất. Trong khi đó, với doanh nghiệp xuất khẩu sẵn sàng bán rẻ danh dự, đất nước để trở thành bãi rác quốc tế vì ở các nước sở tại chi phí tiêu hủy rất cao.


Sau khi chúng ta thay đổi chính sách, tiến hành kiểm soát chặt chẽ, không cho nhập khẩu (kể cả tạm nhập) loại hàng nguy hiểm này, các doanh nghiệp "bỏ của", không nhận hàng (bởi đứng ra nhận hàng, trả lại thì bên bán không nhận chưa kể cước vận tải đắt, tiêu hủy rất tốn kém, hơn cả giá trị hàng hóa). Thế là hàng nghìn tấn rác thải độc hại chồng chất tại cảng cả chục năm vô thừa nhận.


Để giải quyết vấn đề trên, về lâu dài cần tuyên truyền nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường để các doanh nghiệp không vì lợi nhuận cục bộ mà biến nước ta thành bãi rác của các nước phát triển. Mặt khác, cần bằng các giải pháp hành chính để giải tỏa "hàng… rác" tồn đọng. Nếu chỉ cảng hay ngành GTVT không thôi thì không thể giải tỏa triệt để mà cần có sự tham gia của nhiều ngành, đặc biệt là các ngành tài chính (thuế), kho bạc (vốn ngân sách), ngân hàng (tín dụng).


Thêm nữa, những điều này rất quan trọng: Phải bằng giải pháp kỹ thuật để ngăn chặn container chứa… rác nhập khẩu; đồng thời phải có chế tài xử lý nghiêm khắc đối với hoạt động này. Nếu không, nguy cơ các doanh nghiệp vì hám lợi mà biến đất nước thành bãi rác sẽ hiển hiện.

Mở rộng Nhà máy xử lý nước thải Hồ Tây với tổng vốn đầu tư 310 tỷ đồng



Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội đã chấp thuận bổ sung các hạng mục đầu tư xây dựng mở rộng hệ thống thu gom nước thải giai đoạn hai, đáp ứng công suất cho Nhà máy xử lý nước thải Hồ Tây (thuộc Dự án Nhà máy xử lý nước thải Hồ Tây) theo hình thức hợp đồng nhằm góp phần đảm bảo về sinh môi trườn cho toàn khu vựt xung quanh Hồ Tây.


Ảnh minh họa

Dự án do liên danh giữa Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng và Thương mại Phú Điền và Công ty cổ phần Đầu tư và phát triển Môi trường SFC Việt Nam làm chủ đầu tư.

Với tổng kinh phí đầu tư các hạng mục bổ sung khoảng hơn 312 tỷ đồng, dự án sẽ xây dựng các tuyến cống, trạm bơm thu gom nước thải từ các lưu vực thuộc phạm vi thu gom nước thải cảu Nhà máy xử lý nước thải Hồ Tây theo quy hoạch (không bao gồm hệ thống thu gom nước thải do Ban quản lý dự án Hạ tầng kỹ thuật xung quanh Hồ Tây thực hiện); lưu vực bổ sung là khu vực phía Tây Nam và một phần phía Nam thuộc lưu vực Hồ Tây (có diện tích khoảng 154,5ha) và nước thải từ một số cống thoát nước liên quan. Thời gian thực hiện dự án từ quý 1/2015 đến quý 3/2015.

Thành phố yêu cầu chủ đầu tư chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật về tính chuẩn xác (khối lượng và kinh phí) và tính hợp pháp của các thông tin, số liệu, tài liệu trình bày trong hồ sơ dự án; tổ chức quản lý, thực hiện dự án theo đúng các quy định của Nhà nước và Ủy ban Nhân dân thành phố về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình, đầu tư theo hợp đồng xây dựng-chuyển giao (BT); bảo đảm tiến độ và chất lượng công trình. Theo đó, quỹ đất bổ sung để tạo nguồn vốn thanh toán là quỹ đất 20% tại lô đất I.A.23 có diện tích 42.187m2 thuộc quy hoạch chi tiết Khu đô thị Nam Thăng Long giai đoạn hai.

Cũng theo chỉ đạo của thành phố, Sở Quy hoạch-Kiến trúc tiếp tục khẩn trương thực hiện các thủ tục để đảm bảo phù hợp theo Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô và các quy hoạch khác có liên quan đối với lưu vực thu gom nước thải của Nhà máy xử lý nước thải Hồ Tây.



Nhà máy xử lý rác là nguyên nhân của ô nhiễm dioxin



Hàng loạt nhà máy xử lý rác thải có hàm lượng dioxin trong khí thải và nước thải vượt nhiều lần mức cho phép, thậm chí có nhà máy xử lý rác thải có hàm lượng dioxin trong nước thải cao gấp 5.000 lần mức cho phép, là cảnh báo của một nghiên cứu tại nhiều nhà máy xử lý rác thải ở Việt Nam.

a

Việc đốt rác thải y tế là một trong những nguồn phát thải dioxin


Vượt từ vài lần đến 5.000 lần

Nghiên cứu được thực hiện bởi dự án "Xử lý dioxin tại các vùng ô nhiễm nặng ở Việt Nam", cơ quan chủ trì Bộ Tài nguyên và Môi trường, chủ dự án là Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia khắc phục hậu quả chất da cam/dioxin ở Việt Nam (văn phòng 33). Kết quả nghiên cứu được trình bày ở báo cáo hiện trạng ô nhiễm dioxin trong môi trường Việt Nam xuất bản tháng 11/2014.

"Ở báo cáo này, lần đầu Việt Nam thừa nhận ngoài dioxin có nguồn gốc chiến tranh còn có dioxin phát thải từ hoạt động công nghiệp", ông Lê Kế Sơn, Giám đốc dự án, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường nói.

Trong đó, hoạt động thiêu đốt rác thải gồm các lò đốt rác thải công nghiệp, lò đốt xử lý rác thải y tế là hoạt động phát sinh dioxin nhiều nhất, thể hiện qua hàm lượng dioxin và hợp chất có độc tính giống dioxin (gọi tắt là DRCs) trong khí thải và nước thải của các nhà máy này. Hàm lượng dùng để đo nồng độ DRCs là Hàm lượng TEQ.

Tại Hà Nội, nhóm nghiên cứu của dự án lấy ba mẫu khí thải của một lò đốt rác thải công nghiệp và bốn mẫu khí thải của một lò đốt công nghiệp và y tế. Kết quả 3/7 mẫu khí thải có nồng độ DRCs vượt mức cho phép theo QCVN 30:2012 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về lò đốt công nghiệp.

Mẫu cao nhất có hàm lượng TEQ 9800 pg/Nm3, vượt 16 lần mức cho phép (600 pg/Nm3). Ở TPHCM, ba mẫu khí thải của một lò đốt rác công nghiệp và sinh hoạt và ba mẫu của một trạm xử lý chất thải nguy hại được phân tích, trong đó một mẫu xấp xỉ nồng độ cho phép, một mẫu vượt nồng độ cho phép khoảng năm lần.

Cá biệt ở Hải Dương trong số ba mẫu khí thải được phân tích của một lò đốt rác thải công nghiệp và một lò đốt rác thải bệnh viện thì có hai mẫu (đều của lò đốt rác thải công nghiệp) có hàm lượng TEQ vượt mức cho phép hàng chục lần, mẫu cao nhất lên tới 46.800 pg/Nm3, vượt 81 lần.

Như vậy, trong số 18 mẫu khí thải của các nhà máy xử lý rác thải công nghiệp, rác thải đô thị, y tế đều có chứa DRCs. Trong đó 7/18 mẫu có nồng độ vượt quy chuẩn cho phép từ vài lần đến hàng chục lần.

Bên cạnh khí thải, nước thải của các cơ sở xử lý rác thải cũng chứa hàm lượng DRCs cao gấp nhiều lần mức cho phép, nhất là ở TPHCM, có 9/15 mẫu nước thải vượt ngưỡng cho phép từ vài chục, vài trăm đến vài nghìn lần. Việt Nam chưa có QCVN về nồng độ DRCs trong nước thải.

Tuy nhiên nếu áp theo Luật dioxin và tiêu chuẩn phát thải của Nhật Bản là 10 pg/Nm3 thì ở Hà Nội có hai trong số năm mẫu nước thải vượt tiêu chuẩn, một mẫu vượt khoảng 5 lần, một mẫu vượt xấp xỉ 23 lần.

Tại Hải Dương bốn mẫu nước thải của hai công ty xử lý môi trường ở thành phố Hải Dương và huyện Thanh Hà đều có nồng độ vượt mức từ 3 đến 129 lần. Riêng ở TPHCM, trong số năm mẫu lấy từ hai trạm xử lý chất thải nguy hại và một công ty môi trường thì có ba mẫu vượt mức, trong đó một mẫu vượt tới 5.000 lần.

Lo ngại ảnh hưởng sức khỏe

Theo các chuyên gia, nồng độ DRCs cao bất thường trong mẫu khí thải của các nhà máy xử lý nước thải cho thấy đây là hoạt động phát thải chủ yếu dioxin và các hợp chất có độc tính giống dioxin vào môi trường. Nguồn nước thải của các cơ sở xử lý rác thải là một nguồn phát thải dioxin đáng quan tâm. Vì vậy, môi trường xung quanh khu vực lò đốt rác thải có nguy cơ nhiễm dioxin cao.

Hai con đường tác động lớn nhất của dioxin đến sức khỏe là khí thở và thức ăn. Việc khí thải có chứa dioxin ra môi trường có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người và các loài sinh vật trong khi việc xả trực tiếp nguồn nước thải nhiễm dioxin ra môi trường mang lại những nguy cơ ô nhiễm dioxin trong nhiều đối tượng như đất, nước, trầm tích, sinh vật. Từ đó thông qua chuỗi thức ăn đến với con người.

Dioxin là một trong những hợp chất độc nhất mà con người biết đến, có khả năng gây ảnh hưởng ở cả các liều tiếp xúc rất nhỏ và ảnh hưởng kéo dài từ thế hệ này qua thế hệ khác, thuộc nhóm độc loại một có khả năng gây ung thư cho con người như ung thư phổi, phế quản, ung thư tuyến tiền liệt và các bệnh về di truyền. Dioxin có tính bền vững, khó phân hủy và tính lan truyền xa trong môi trường.



Xây dựng nhà máy xử lý nước thải cho 400.000 dân ở Bình Dương


Khởi công xây dựng Nhà máy xử lý nước thải tại thị xã Thuận An.

Tỉnh Bình Dương đã động thổ xây dựng Nhà máy thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt cho hơn 400.000 người dân tại thị xã Thuận An vào sáng ngày 6.3.

Nằm trong chuỗi Dự án cải thiện môi trường nước Nam Bình Dương đây là nhà máy xử lý nước thải thứ hai, có công suất xử lý 17.000m3 nước thải/ngày đêm, với tổng mức đầu tư 2.300 tỷ đồng.

Đến giai đoạn 2, nhà máy sẽ đạt công suất xử lý nước thải 54.000m3 nước thải/ngày đêm (dự án chia thành 3 giai đoạn) với tổng mức đầu tư theo kế hoạch lên đến 6.800 tỷ đồng. Nguồn vốn đầu tư gồm 85% vốn ODA của Nhật Bản và 15% vốn đối ứng do Công ty Cấp thoát nước và Môi trường Bình Dương (Biwase) làm chủ đầu tư.

Mục tiêu của giai đoạn 1 này sẽ tiến hành xây dựng nhà máy xử lý nước thải tập trung và triển khai xây dựng hệ thống đường ống thu gom nước thải có chiều dài gần 200km với nhiệm vụ thu gom nước nước thải sinh hoạt cho hơn 400.000 người dân, tập trung nhất là các khu dân cư nằm trong vùng ô nhiễm khu vực Kênh Ba Bò.

Công trình còn đáp ứng thu gom nước thải cho Kênh Ba Bò và xử lý ô nhiễm nguồn nước các tuyến kênh trên địa bàn thị xã Thuận An…

Trước đó, tỉnh Bình Dương đã đưa Nhà máy xử lý nước thải sinh hoạt đô thị đầu tiên đi vào vận hành tại địa bàn thành phố Thủ Dầu Một. Dự án này đạt công suất xử lý 17.650m3 nước thải/ngày đêm.

Sau khi đưa vào hoạt động hồi tháng 5/2013, đến nay đã nhà máy đã thu gom nước thải của hàng chục nghìn hộ dân với công suất đạt được hơn 6.000m3 nước thải/ngày đêm.


Sơ đồ nhà máy xử lý nước sau khi hoàn thành xây dựng.

Nhà máy xử lý nước thải sinh hoạt đô thị tại thành phố Thủ Dầu Một đã thành công vượt kế hoạch dự kiến hơn 2 năm là đánh giá của Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản JICA (đơn vị tài trợ vốn ODA).

Đến nay, nhà máy đã đấu nối thu gom nước thải sinh hoạt cho hàng nghìn hộ gia đình, cải thiện rõ rệt môi trường sống cho người dân Thủ Dầu Một.

Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Dương ông Trần Thanh Liêm cho biết với lợi ích mà dự án mang lại, việc đầu tư dự án cải thiện môi trường nước Nam Bình Dương là rất cần thiết và đạt lợi ích lâu dài hàng chục năm, thậm chí hàng trăm năm.

Do đó, đòi hỏi công trình thực hiện cải thiện môi trường nước phải đầu tư nhanh chóng, mang lại cuộc sống ngày càng văn minh ở một đô thị hiện đại như Bình Dương.